ขึ้นชื่อว่า พ่อ แม่ ลูก หรือ “ครอบครัว” เป็นความสัมพันธ์ที่ลาออกไม่ได้ หนีออกไปก็ทำได้ยาก เป็นความรักที่ “ทั้งรักทั้งทุกข์” มนุษย์ต่างวัยได้ถอดบทเรียนจาก ดร.เอ๋ กุลวดี ทองไพบูลย์ นายกสมาคมนักจิตวิทยาคลินิกไทย ในรายการ Midlife คลายกังวล Ep.13 ว่าเราจะรับมือกับ Toxic Relationship ในครอบครัวอย่างไรให้ใจไม่พังก่อน และเปลี่ยนความสัมพันธ์ในบ้านให้กลับมาเป็นพื้นที่ที่ปลอดภัยให้เราได้อีกครั้ง
ความรัก ความกตัญญูไม่ได้วัดกันที่ “จำนวนเงิน”
ในสังคมไทย คำว่า “กตัญญู” มักถูกผูกติดอยู่กับตัวเลขในบัญชี จนหลายคนในวัย 40+ รู้สึกผิดทุกครั้งที่ต้องเลือกระหว่างความสุขของตัวเองกับความต้องการของพ่อแม่
ดร.เอ๋ กุลวดี ให้มุมมองที่น่าสนใจว่า ความรักและการทำหน้าที่ลูกไม่จำเป็นต้องหมายถึงการ “ให้ทุกอย่างในชีวิต” จนตัวเองเดือดร้อน เราต้องกล้าที่จะตั้งขอบเขตในการดูแลท่านตามกำลังที่เรามีโดย “ไม่เบียดเบียนตนเอง” การสร้างขอบเขตไม่ใช่การสร้างกำแพงเพื่อตัดขาด แต่เปรียบเสมือนการสร้าง “รั้ว” ที่แข็งแรงของความสัมพันธ์นี้
หากเราเทให้จนหมดหน้าตักและตัวเราเองล้มลง ในที่สุดเราย่อมไม่มีกำลังเหลือพอที่จะดูแลใครได้เลย ความรักที่แท้จริงคือการทำหน้าที่ในระดับที่รักษาความสุขของทั้งสองฝ่ายเอาไว้ได้อย่างสมดุล
มองความโกรธเหมือน “ซูชิสายพาน”
ภายใต้ความโกรธจะมีอารมณ์อื่นซ่อนเสมอ คือโกรธเพราะเสียใจ โกรธเพราะน้อยใจ โกรธเพราะผิดหวัง ดังนั้นให้มองความโกรธหรือความคิดลบๆ เหมือนซูชิที่เลื่อนผ่านหน้าไป เราแค่รับรู้ว่ามันมีอยู่ แต่ไม่ได้หมายความว่าเราต้องหยิบมันมาถือไว้หรือยึดติดกับมัน เราต้องเริ่มจากการที่เรารตระหนักรู้และยอมรับในอารมณ์ของตัวเองก่อน เราถึงจะเริ่มเดินทางไปสู่กระบวนการที่จะเยียวยาได้
การให้อภัยคือของขวัญสำหรับตัวเราเอง
การให้อภัยไม่ใช่เรื่องง่ายที่ทำได้ในชั่วข้ามคืน และที่สำคัญ “เราจะให้อภัยเมื่อเราพร้อมเท่านั้น” การให้อภัยในความหมายทางจิตวิทยา ไม่ใช่การยอมรับว่าสิ่งที่พ่อแม่เคยทำผิดต่อเราในอดีตนั้นเป็นสิ่งที่ถูกต้อง แต่คือการ “คืนอิสรภาพให้หัวใจตัวเอง” เพื่อให้เราสามารถก้าวเดินต่อไปข้างหน้าได้โดยไม่ต้องแบกความแค้นที่กัดกินใจ
เพราะพ่อแม่ในฐานะ “มนุษย์คนหนึ่ง” ที่เคยผิดพลาดได้
เมื่อพ่อแม่ “ดื้อ” อาจเป็นสัญญาณเตอนบางอย่างที่ซ่อนอยู่
พ่อแม่อายุมากขึ้นหลายท่านมักแสดงความดื้อดึงจนลูกหลานหนักใจ ความจริงแล้วเบื้องหลังความดื้ออาจมาจากความเสื่อมตามวัย หรือลึกไปกว่านั้นคือ “ความกลัวการสูญเสียอำนาจในชีวิต การที่ลูกเข้ามาสั่งห้ามด้วยความหวังดีกลับกลายเป็นการย้ำเตือนว่าท่าน “ไร้ประสิทธิภาพ”
เทคนิคสำคัญคือการใช้ “การสะท้อนความรู้สึก” แทนการตำหนิ การให้ท่านมีส่วนร่วมในการตัดสินใจหรือการ “ต่อรอง” จะทำให้ท่านรู้สึกว่าคุณค่ายังคงอยู่ และเปิดใจรับฟังเรามากขึ้น
บ้านต้องเป็น “พื้นที่ปลอดภัย” ไม่ใช่สนามรบ
หากในวันนี้เราอาจจะเผลอใช้อารมณ์ ทำพลาด หรือรู้สึกล้มเหลวในบทบาทหน้าที่ ขอให้ระลึกไว้ว่า “คุณค่า” ของการเป็นครอบครัวนั้นไม่ได้หายไปไหน พรุ่งนี้เช้าเมื่อตื่นขึ้นมา “การเป็นพ่อแม่หรือลูก มันไม่ได้มาพร้อมคู่มือ ทุกคนผิดพลาดได้เช่นกัน
