ปัจจุบันคนไทยมีอายุเฉลี่ยยืนยาวขึ้นจนแตะ 77-80 ปี แต่ช่วงเวลาที่มีสุขภาพที่ดีกลับเป็นช่วง 67-70 ปีเท่านั้น โดยคนไทยส่วนใหญ่เสียเวลา 10 ปีหลังกับการรักษาอาการเจ็บป่วย อีกทั้งเกือบ 50% ของคนไทยอยู่ในภาวะน้ำหนักเกินสูงเป็นอันดับต้น ๆ ในอาเซียน ในวงเสวนา “ในวันที่คนไทยอายุยืนขึ้น..แต่ทำไมสุขภาพกลับแย่ลง” ในงานมนุษย์ต่างวัย Fest 2026
จึงจะมาชวนไขเคล็ดลับการสร้างช่วงเวลาที่มีคุณภาพให้ยาวนานที่สุดไปด้วยกัน
สาเหตุที่ Life Span ของคนไทยเพิ่มขึ้น มาจากความก้าวหน้าของเทคโนโลยีทางการแพทย์ ทำให้หลายโรคที่รักษาไม่ได้ในอดีตสามารถรักษาได้ในปัจจุบัน แต่กลับกัน Health Span หรือช่วงชีวิตที่มีคุณภาพของคนไทยกลับสั้นลงด้วยโรคต่าง ๆ ที่รุมเร้ามากมายในช่วงสูงวัย ไม่ว่าจะเป็น โรคเบาหวาน โรคอ้วน และโรคความดัน เป็นต้น
ปัจจัยในการปรับสมดุล Life Span และ Health Span
- พันธุกรรม
- ไลฟ์สไตล์
- สภาพแวดล้อม
- พฤติกรรม
- ระบบ Healthcare
ซึ่งปัจจัยเหล่านี้ ไม่ใช่ความรับผิดชอบของทางสสส. หรือภาครัฐฯ เพียงเท่านั้น แต่เรื่องของสุขภาพเป็นเรื่องที่ต้องเริ่มจากตัวเอง ในการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมทั้งส่วนบุคคลและส่วนรวม จนกลายเป็นนิสัยการดูแลสุขภาพที่ดี เพื่ออายุที่ยืนยาว
ในอดีตคนมักพ่ายแพ้ให้กับสมรภูมิโรคภัยต่าง ๆ แต่ปัจจุบันคนมักจะแพ้สมรภูมิใจ หรือเรียกง่าย ๆ ว่าแพ้ใจตัวเองจากสภาพสังคมที่สร้างสิ่งเร้าต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็น อาหารประเภทที่ไม่ต่อสุขภาพ ค่านิยมการทำงานหนักจนเกิดความเครียดสะสม หรือสิ่งต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นในชีวิตประจำวัน
วิกฤตโรคร้ายใกล้ตัวที่ทำให้ Life Span สั้นลง
คนไทยเสียชีวิตจาก 4 โรค NCDs* หลักพันคนในแต่ละวัน
(*NCDs คือ กลุ่มโรคที่ไม่ได้เกิดจากเชื้อโรคและไม่สามารถติดต่อกันได้ แต่เกิดจากพฤติกรรมการใช้ชีวิตที่สะสมมาเป็นเวลานาน)
- โรคหัวใจและหลอดเลือด
- โรคมะเร็ง
- โรคทางเดินหายใจเรื้อรัง
- โรคเบาหวาน
โดยโรคอ้วน โรคความดันโลหิตสูง และโรคเบาหวาน กลายเป็นโรค Top 3 ที่พบในคนไทยมากที่สุดในปีที่ผ่านมา
ภัยเงียบจากบุหรี่ไฟฟ้า
นอกจากนี้ กลุ่มคนอายุ 15-29 ปีในไทย ยังมีอัตราการใช้บุหรี่ไฟฟ้าเพิ่มขึ้นถึง 133% ในระยะเวลาเพียง 5 ปี ซึ่งบุหรี่ไฟฟ้ากลายเป็นอีกหนึ่งความเสี่ยงอันดับต้น ๆ ที่ส่งผลเสียต่อสุขภาพของคนไทยในปัจจุบัน
‘สุขภาพ’ ไม่ใช่เรื่องของใคร แต่เป็นเรื่องของเรา
สิ่งที่สสส. จะช่วยแก้ไขปัญหาสุขภาพและโรคร้ายของคนไทย จึงไม่สามารถใช้เพียงการรณรงค์เท่านั้น แต่นี่เป็นปัญหาที่ทุกคนในประเทศสามารถเริ่มแก้ไขได้ด้วยตัวเอง เพราะการรณรงค์อาจไม่ส่งผลให้ประชาชนเปลี่ยนพฤติกรรมได้
ดังนั้นจึงต้องอาศัยการสร้างนิสัยใหม่จากการคิดให้ไกลขึ้นและมีความสุขกับสิ่งที่ทำ โดยเริ่มจากการเปลี่ยนพฤติกรรม และมีวินัยจนกลายเป็นนิสัย เพื่อแก้ไขนิสัยบางอย่างที่มีติดตัวมาตั้งแต่วัยเด็กนั่นเอง
เปลี่ยนไลฟ์สไตล์ ออกกำลังกายยืด Life Span
- ออกกำลังกายสร้างกล้ามเนื้อ
กล้ามเนื้อจะเป็นอวัยวะเดียวที่ไม่มีวันแก่ ส่วนใหญ่เมื่อคนอายุเกิน 60 ปีขึ้นไป กล้ามเนื้อมักจะฝ่อ แต่หากออกกำลังกายสร้างกล้ามเนื้อเรื่อย ๆ ก็จะช่วยให้กล้ามเนื้อแข็งแรงมากขึ้น
- ปรับพฤติกรรมการบริโภค
เลือกแต่อาหารที่มีประโยชน์ เพื่อสุขภาพดีขึ้นในอนาคต
- ใช้เทคโนโลยีช่วยดูแลสุขภาพ
ตัวอย่างเช่น การใช้ Smart Watch ควบคู่การดูแลสุขภาพ เช่น ตรวจเช็กสุขภาพการนอน หรือการออกกำลังกาย
- สร้าง Wellness Community
หาแรงจูงใจผ่านผู้คนที่ใส่ใจเรื่อง Wellness เพื่อกระตุ้นให้ตัวเองมีแรงจูงใจในการเสริมสร้างสุขภาพที่ดี
- ใส่ใจคนอื่นให้มากขึ้น
การคิดถึงคนอื่นมากขึ้น ลองตั้งคำถามว่าตัวเองมีคุณค่ากับคนอื่นมากแค่ไหน เพื่อกระตุ้นให้เราทำงานที่มีคุณค่าต่อสังคม นอกจากจะเป็นประโยชน์ต่อส่วนรวมแล้ว ยังช่วยลดความเครียด ลดความเสี่ยงการเป็นโรคซึมเศร้า อีกทั้งยังได้ออกกำลังกายอีกด้วย
อย่าปล่อยให้เรื่องสุขภาพเป็นเรื่องของสสส. อย่างเดียว เริ่มต้นเปลี่ยนแปลงไลฟ์สไตล์ให้มีคุณภาพได้ตั้งแต่วันนี้ด้วยตัวเรา
Stage มนุษย์ต่างวัย Fest 2026
Sessions: ในวันที่คนไทยอายุยืนขึ้น..แต่ทำไมสุขภาพกลับแย่ลง
โดย นพ.พงศ์เทพ วงศ์วัชรไพบูลย์ ผู้จัดการกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.)
ศ. นพ.ปิยะมิตร ศรีธรา อธิการบดีมหาวิทยาลัยมหิดล
ดำเนินวงสนทนาโดย บุศย์สิรินทร์ ยิ่งเกียรติกุล ผู้ประกาศข่าว Thai PBS
