“คนที่สูญเสียฟันธรรมชาติไปจนเหลือน้อยกว่า 20 ซี่ หรือคนที่มีโรคเหงือกอักเสบรุนแรง มีความเสี่ยงที่จะเสียชีวิตจากโรคต่าง ๆ เร็วกว่าคนที่มีสุขภาพช่องปากดีกว่าเท่าตัว”
งานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสารระดับโลกอย่าง Frontiers in Public Health (2023) และ Journal of Dental Research ที่ไปติดตามเก็บข้อมูลกลุ่มตัวอย่างจำนวนมาก เป็นเวลาหลายสิบปี ผลลัพธ์ออกมาเป็นทิศทางเดียวกันว่า “จำนวนฟันที่เหลืออยู่ สัมพันธ์กับ อัตราการรอดชีวิต”
แล้วทำไมแค่ฟันหลุด ถึงทำให้เราเสี่ยงตายเร็วขึ้น?
ข้อแรก ปากคือประตูบานใหญ่ที่สุดของร่างกาย เวลาเราเป็นโรคเหงือกอักเสบ หรือรำมะนาด (Periodontitis) เหงือกเราจะเป็นแผล ถ้านำแผลในปากทั้งหมดมากางรวมกัน พื้นที่มันอาจกว้างเท่าฝ่ามือของเราเลยทีเดียว
ทุกครั้งที่เราเคี้ยวข้าว หรือแปรงฟัน แบคทีเรียในปากจะหลุดเข้าสู่กระแสเลือดและเดินทางไปทั่วร่างกาย จากนั้นจะไปเกาะที่ลิ้นหัวใจ และทำให้เกิดการติดเชื้อ
ข้อมูลจาก Harvard Health ระบุว่า คนเป็นโรคเหงือกเสี่ยงเป็นโรคหัวใจเพิ่มขึ้น 20-30% และในผู้สูงอายุ เชื้อจากปากมักจะลงไปที่ปอด ทำให้เกิดปอดอักเสบติดเชื้อ ซึ่งเป็นสาเหตุการเสียชีวิตอันดับต้น ๆ ของคนสูงอายุ
ข้อสอง การที่มีฟันผุหรือเหงือกบวม คือการที่ร่างกายมีการอักเสบเรื้อรังตลอดเวลา 24 ชั่วโมง ร่างกายต้องส่งเม็ดเลือดขาวมาสู้รบตลอดเวลา ภาวะนี้ทางการแพทย์เรียกว่า Inflamm-aging (มาจากคำว่า Inflammation + Aging) คือการอักเสบที่เร่งให้เซลล์แก่เร็วขึ้น ทำให้หลอดเลือดแข็งตัว เร่งให้เบาหวานรุนแรงขึ้น และนำไปสู่ความเสื่อมของอวัยวะภายใน
ข้อสุดท้าย ข้อนี้สำคัญมาก นั่นก็คือ เมื่อฟันหลุด ทำให้การกินเปลี่ยน จากที่เคยเคี้ยวเนื้อสัตว์ ผักผลไม้กรอบ ๆ ได้ ก็ต้องเปลี่ยนมาทานอาหารนิ่ม ๆ ซึ่งส่วนใหญ่คือ แป้งและน้ำตาล ผลคือร่างกายขาดโปรตีน นำไปสู่ภาวะ Sarcopenia (มวลกล้ามเนื้อน้อย) ขาเล็ก เดินเซ ล้มง่าย กระดูกหัก และติดเตียงในที่สุด นี่คือ Domino Effect ที่เริ่มจากการเสียฟันเพียงไม่กี่ซี่ แต่นำไปสู่การเสียชีวิตในบั้นปลาย
ฟังแล้วดูน่ากลัวแต่ก็อย่าเพิ่งตกใจไป เพราะเราเปลี่ยนคำทำนายนี้ได้ ที่ประเทศญี่ปุ่น ซึ่งเป็นหนึ่งในประเทศที่อายุยืนที่สุด ได้ตระหนักเรื่องนี้มาตั้งแต่ปี 1989 จนเกิดเป็นแคมเปญแห่งชาติที่ชื่อว่า “8020” (Hachimaru-Niimaru)
8020 Movement คือ แคมเปญระดับชาติของญี่ปุ่นที่เริ่มมาตั้งแต่ปี 1989 และได้รับการยอมรับทั่วโลก เป้าหมายคือ “อายุ 80 ปี ต้องเหลือฟันใช้งานอย่างน้อย 20 ซี่” เพื่อคุณภาพชีวิตและการเคี้ยวอาหารที่ดี
ทำไมต้อง 20? เพราะทันตแพทย์วิจัยมาแล้วว่า 20 ซี่ คือจำนวนขั้นต่ำที่มนุษย์ยังสามารถเคี้ยวอาหารได้เกือบปกติ ยังทานของอร่อยได้ และยังรักษาสมดุลโภชนาการได้โดยไม่ต้องพึ่งฟันปลอมทั้งปาก นี่ก็พอที่จะเห็นภาพแล้วว่าฟันเกี่ยวข้องกับความตายอย่างไร การดูแลฟันในวันนี้ ไม่ใช่แค่เรื่องความสวยงาม ไม่ใช่แค่เรื่องกลิ่นปาก แต่มันคือการต่ออายุขัยให้กับตัวคุณเอง