การเดินทางที่สำคัญที่สุดอาจไม่ใช่การไล่ตามความสำเร็จภายนอก แต่คือการเดินทางเข้าสู่ภายในเพื่อทำความเข้าใจชีวิต
“เราจะใช้ชีวิตปีนี้อย่างมีความหมายที่แท้จริงได้อย่างไร?”
มนุษย์ต่างวัยขอชวนคุณมาค้นหาคำตอบผ่าน 4 บทเรียนชีวิตอันล้ำค่า จากรายการ PHRA TALKs Podcast EP.8 ที่กลั่นกรองมาจากประสบการณ์จริงของ แม่ชีศิรีนาถ ธีรปัญญา อดีตสถาปนิกผู้ประสบความสำเร็จในวิชาชีพ แต่เลือกที่จะหันหลังให้กับโลกวัตถุเพื่อออกเดินทางบนเส้นทางแห่งธรรม เรื่องราวทั้งหมดได้มอบข้อคิดที่เหมาะอย่างยิ่งเพราะสอนให้เราเห็นว่า การเดินทางที่สำคัญที่สุดอาจไม่ใช่การไล่ตามความสำเร็จภายนอก แต่คือการเดินทางเข้าสู่ภายในเพื่อทำความเข้าใจชีวิต เผชิญหน้ากับความกลัว รู้ทันความคิดของตน และเปลี่ยนทุกประสบการณ์ให้เป็นการเรียนรู้
บทเรียนที่ 1: คุณค่าที่แท้จริงของชีวิตคือการมองเห็นชีวิตตามเป็นจริง
“คุณค่าที่แท้จริงของชีวิต คือ การมองเห็นชีวิตตามความเป็นจริง และเข้าใจในชีวิต เพราะว่าถึงคุณจะสำเร็จ คุณจะร่ำรวยอย่างไร คุณก็ทุกข์ ทุกข์ด้วยความเจ็บ ทุกข์ด้วยความไม่สมปรารถนา ทุกข์ด้วยความตาย”
แม่ชีศิรีนาถเติบโตมาในครอบครัวคนจีนที่ปลูกฝังอุดมคติว่าความสำเร็จคือความมั่งคั่งหรือการมีครอบครัวที่มั่นคง ซึ่งเป็นภาพสะท้อนของความสำเร็จที่คนส่วนใหญ่คุ้นเคย แต่จุดเปลี่ยนครั้งสำคัญเกิดขึ้นในคอร์สปฏิบัติธรรม 7 วันที่สวนโมกข์นานาชาติ ท่านจึงได้ตระหนักว่า ไม่ว่าคนเราจะร่ำรวยหรือประสบความสำเร็จเพียงใด ก็ยังไม่สามารถหนีพ้นจากความทุกข์พื้นฐานของชีวิตได้ “คุณค่าที่แท้จริง” จึงไม่ใช่ความมั่งคั่งภายนอก แต่คือ “การมองเห็นชีวิตตามความเป็นจริง” และ “ความเข้าใจในชีวิต” อย่างลึกซึ้ง
ในปีใหม่นี้ ท่ามกลางเป้าหมายมากมายที่เราตั้งขึ้น ลองถามตัวเองดูว่า เราได้เผื่อพื้นที่ให้กับการตั้งเป้าหมายเพื่อความเข้าใจชีวิตแล้วหรือยัง บางทีการแสวงหาความหมายจากภายใน อาจเป็นการลงทุนที่ให้ผลตอบแทนยั่งยืนที่สุดก็เป็นได้
บทเรียนที่ 2: ความกลัวจะหายไปเมื่อความรู้เข้ามาแทนที่ความไม่รู้
“ตอนที่ต้องพักในกุฏิกลางป่าเพียงลำพัง ความมืดได้นำพาความกลัวมาด้วย เรากลัวความไม่รู้ กลัวจินตนาการของตัวเอง แต่พอเรากล้าที่จะออกไปเห็นว่าจริง ๆ แล้วมันคืออะไร เมื่อความไม่รู้” ถูกขจัดออกไป ความกลัวที่เกิดจากจิตที่ปรุงแต่งก็สลายไปในทันที ”
ปีใหม่นี้อาจเป็นโอกาสอันดีที่เราจะสำรวจ “เสียงในหัว” หรือความกลัวที่เราสร้างขึ้นเอง ลองลิสต์ออกมาว่ามีอะไรบ้างที่เรากลัวเพียงเพราะเราจินตนาการ และลองถามตัวเองว่า เราจะกล้า “เปิดประตูออกไปดูความจริง” ของเรื่องนั้น เพื่อปลดปล่อยตัวเองให้เป็นอิสระได้อย่างไร
บทเรียนที่ 3: ความคิดไม่ใช่เรา และเป็นเพียงอาการที่เกิดขึ้น ตั้งอยู่ และดับไป
“จริง ๆ พวกเราส่วนใหญ่ทุกข์เพราะความคิด เพราะเราไม่รู้จักมัน เมื่อเราเห็นความคิดตามเป็นจริงเมื่อ ไร เราจะเข้าใจเลยว่าความคิดมันก็เป็นแค่ความคิด มันไม่ใช่เรา”
ในการภาวนาท่ามกลางความเงียบ แม่ชีศิรีนาถได้พบกับศัตรูที่ร้ายกาจนั่นคือ “ความคิด” ที่คอยจู่โจมอยู่ตลอดเวลา ไม่ว่าจะเป็นเรื่องในอดีตที่ผุดขึ้นมา หรือเรื่องไร้สาระที่วนเวียนไม่รู้จบ ท่านได้เรียนรู้ว่าคนเราส่วนใหญ่เป็นทุกข์ไม่ใช่เพราะสถานการณ์ แต่เป็นทุกข์เพราะความคิดที่เราเข้าไปยึดมั่นปรุงแต่ง ทางออกจากความทุกข์นี้คือการฝึก “เฝ้าดู” ความคิดที่เกิดขึ้นในใจ ให้เป็นเพียง “อาการ” อย่างหนึ่งที่เกิดขึ้น ตั้งอยู่ แล้วก็ดับไป โดยไม่เข้าไปเป็นเจ้าของหรือต่อเติมเรื่องราวให้กับมัน
การเริ่มต้นปีใหม่ คือการเริ่มต้นฝึกฝนทักษะใหม่ ๆ ลองให้ปีนี้เป็นการฝึก “รู้ทันความคิด” ของตัวเอง เพียงแค่สังเกตกระแสความคิดที่ไหลผ่านในแต่ละวันโดยไม่ตัดสิน เราอาจจะค้นพบว่าความคิดไม่ใช่ตัวเรา และเราสามารถเป็นอิสระจากมันได้มากกว่าที่เคยเป็น
บทเรียนที่ 4: ทุกอย่างคือการฝึกฝน สิ่งที่เกิดขึ้นย่อมดีเสมอ
ในฐานะนักบวชหญิง แม่ชีต้องเผชิญกับสายตาจากสังคมที่หลากหลาย มีทั้งคนที่ศรัทธาชื่นชม และคนที่ไม่เข้าใจหรือแม้กระทั่งดูแคลน แต่แทนที่จะรู้สึกน้อยเนื้อต่ำใจ ท่านกลับมองว่าประสบการณ์ทุกรูปแบบคือบททดสอบและเป็นการฝึกฝนที่ยอดเยี่ยม เพราะช่วยให้เราไม่เป็นลูกโป่งลอยลม คำตำหนิช่วยฝึกให้เราไม่เหลิงลอย ส่วนคำชื่นชมก็ช่วยฝึกให้เราไม่จมอยู่กับความทุกข์ เมื่อมีมุมมองเช่นนี้ ทุกสถานการณ์ที่ผ่านเข้ามาในชีวิตจึงกลายเป็นโอกาสในการเจริญสติและปัญญา
ปีใหม่นี้ ลองมองทุกอุปสรรค ความท้าทาย หรือแม้แต่ความสำเร็จที่เข้ามา เป็นเพียงบทเรียนในหลักสูตรชีวิตที่ช่วยให้เราได้เรียนรู้และเติบโตขึ้น เมื่อเรามองเห็นคุณค่าในทุกประสบการณ์ ชีวิตก็จะเต็มไปด้วยความหมายในทุกย่างก้าว
“ถ้าเรามีชีวิตเพื่อที่จะฝึก ไม่ว่าอะไรเกิดขึ้นในชีวิต มันดีหมด”
ในวาระที่ปีใหม่กำลังจะเริ่มต้น มนุษย์ต่างวัยหวังว่าบทเรียนเหล่านี้เป็นแรงบันดาลใจให้คุณได้ตั้งเป้าหมายที่ลึกซึ้งยิ่งขึ้น และก้าวเดินไปบนเส้นทางข้างหน้าด้วยหัวใจที่เข้มแข็งและเปี่ยมด้วยปัญญาครับ
