เมื่อหน้าที่ “การเป็นพ่อแม่” ที่เคยทำมาตลอด 20–30 ปี จบลง ทำให้หลายคนเริ่มตั้งคำถามว่า แล้วคุณค่าในชีวิตหลังจากนี้คืออะไร
เราเรียกอาการนี้ว่า ภาวะ Empty Nest Syndrome หรือ “รังที่ว่างเปล่า” ซึ่งไม่ใช่แค่การจากลาของลูก แต่มันคือการจากลา “บทบาทเดิม” ของเราเอง จะทำอย่างไรให้กลับมาตั้งหลักใจได้ในวันที่ลูกเริ่มโตขึ้น เพื่อให้รังที่ว่างกลายเป็นพื้นที่เติมรังใหม่ในบทบาทอื่นของชีวิต กับ ดร.ต้อง พงษ์รพี บูรณสมภพ นักจิตวิทยาบำบัดและผู้เชี่ยวชาญด้านศักยภาพมนุษย์ เจ้าของเพจ Dr.Tong The Filter ในรายการ Midlife คลายกังวล Ep.7
เปลี่ยนบทบาทจาก “พ่อแม่” สู่ “เพื่อนสนิทที่มีระยะห่าง”
เมื่อลูกเข้าสู่ช่วง Launch Out Period หรือช่วงฝึกบิน บทบาท “พ่อแม่” ของเราต้องจบลง และเปลี่ยนมาเป็น “เพื่อนสนิท” แทน คำว่าเพื่อนหมายถึงการมีขอบเขตที่ชัดเจน
ในบทบาทใหม่นี้ เราต้องเรียนรู้ที่จะให้พื้นที่และเว้นระยะห่างให้พอดี เพื่อนจะไม่ก้าวก่ายพื้นที่ส่วนตัว แต่จะอยู่ตรงนั้นเสมอเมื่ออีกฝ่ายต้องการที่ปรึกษา การถอยออกมาหนึ่งก้าวจะช่วยให้ความสัมพันธ์เติบโตอย่างยั่งยืน
“รังที่ว่างเปล่า” คือพื้นที่สำหรับสร้าง “รังใหม่” ของคู่ชีวิต
บ่อยครั้งเราทำแค่หน้าที่พ่อแม่ จนลืมว่าการเป็นสามีภรรยาต้องทำอย่างไร ลืมไปว่าการจะอยู่กันสองคนให้มีความสุขโดยที่ไม่มีลูกต้องทำอย่างไร
นี่คือจังหวะที่ดีในการสร้างรังใหม่ ลองย้อนกลับไปทำกิจกรรมที่เคยชอบสมัยจีบกันใหม่ ๆ
การ “รักกันให้ลูกเห็น” คือของขวัญที่ดีที่สุด เพราะมันทำให้ลูกเบาใจว่าพ่อแม่ดูแลกันได้ และเขากล้าที่จะไปใช้ชีวิตของตัวเองอย่างเต็มที่
ใช้ความเงียบเพื่อ “ตามหาตัวตนที่หายไป”
ในความเงียบเหงา เรามักจะปล่อยให้ความคิดลบ ๆ กัดกินใจ จนเกิดสภาวะ Downward Spiral (วงจรดิ่งลง) ที่คิดว่าตัวเองแก่แล้ว ไร้ประโยชน์ จนนำไปสู่ภาวะซึมเศร้า
แต่หากเราใช้ความเงียบให้เป็น Mindful หรือการมีสติ เพื่ออ่านความต้องการที่แท้จริงของตัวเอง ความเงียบจะกลายเป็นพลัง
เหมือนตัวอย่างคุณยายวัย 80 ปี ที่สูญเสียทั้งสามีและลูก แต่กลับเลือกทำตามฝันที่ทิ้งไปนานอย่างการเรียนบัลเลต์ จนสามารถขึ้นโชว์ได้
เมื่อลูกคือครูผู้ช่วยให้พ่อแม่เติบโต
การเติบโตไม่ได้เกิดขึ้นแค่กับเด็ก ๆ แต่พ่อแม่เองก็ต้อง “โตขึ้น” ในบทบาทใหม่เช่นกัน ในขณะที่เราเคยสอนลูกให้พึ่งพาตัวเอง วันนี้เราต้องยอมให้ลูกทำหน้าที่เพื่อสอนให้เรา “อยู่ได้ด้วยตัวเอง” บ้าง
อย่างประสบการณ์ของ ดร.ต้อง ก็ช่วยคุณแม่ที่เหงาให้กลับมามีชีวิตชีวาอีกครั้ง ด้วยการช่วยคุณแม่หาแฟนใหม่ สนับสนุนให้แม่ได้ไปเที่ยว เพราะไม่ค่อยได้ไปเที่ยวที่ไหน จนแม่ส่งรูปสวย ๆ กลับมาอวดลูกอย่างภาคภูมิใจ
สิ่งนี้แสดงให้เห็นว่า การที่เรามีความสุขด้วยตัวเองได้ (สุขใครสุขมัน แต่ยังผูกพันกัน) คือความสำเร็จขั้นสูงสุดของการเป็นพ่อแม่
ความว่างเปล่าไม่ใช่สัญลักษณ์ของความสูญเสีย แต่มันคือการ “Clean up space” เหมือนการโละของเก่าในตู้เย็นทิ้งไป เพื่อให้มีพื้นที่ว่างสำหรับใส่ของสดใหม่ที่ดียิ่งกว่าเดิม
